จับถือใช้ชามฝา How to Handle a Gaiwan

"จับถือใช้ชามฝา How to Handle a Gaiwan"

โดย จงรักษ์ กิตติวรการ (ตี่)

การเลือกซื้อชามฝาข้อหนึ่งคือ การเลือกชามฝาที่ขนาดพอเหมาะ จับถนัดมือ  ลองมาดูกันว่าชามฝาเขาจับอย่างไรกันบ้าง วิธีการจับถือขอแบ่งเอาตามการใช้งาน คือ ใช้ชงชาอย่างหนึ่ง กับใช้ดื่มชาอีกอย่างหนึ่ง

Gai Wan of proper size that one can handle at ease should be considered whenbuying a Gai Wan. Method of handling is depended upon the Gai Wan’s usages,either for brewing tea or for drinking tea.

การใช้ชามฝาชงชา เริ่มจากใส่ใบชาลงในชามฝา และตามด้วยน้ำร้อน จุดสำคัญ คือการรินน้ำชาออกจากชาม โดยกันใบชาให้อยู่ในชาม ไม่ให้ไหลตามน้ำชาออกมา

วิธีที่ ๑ คือ การรินด้วยสองมือ  โดยผลักฝาไปข้างหลังให้ฝาด้านที่อยู่ต่ำหันเข้าหาตัวคนริน ใช้มือทั้ง ๒ ประคองชามฝาทั้งชุดโดยให้หัวแม่โป้งทั้งสองกดอยู่บนฝา เมื่อจะรินชาให้กดหัวแม่โป้งลงต่ำกระดกก้นชามขึ้นสูง ให้น้ำชาไหลออกจากชาม ในด้านตรงข้ามกับที่ชาไหลออกถ้าชงชาด้วยน้ำร้อนจัดจะมีไอร้อนพุ่งขึ้นซึ่งต้องระวังไม่ให้ถูกไอร้อนนี้ลวกมือ ข้อดีของวิธีนี้จับชุดชามฝาได้มั่นคง และรินน้ำชาได้ง่ายไม่ถูกไอร้อนลวกมือ จึงขอแนะนำวิธีนี้สำหรับมือใหม่

BREWING TEA To brew tea in Gai Wan, tea leaves and hotwater are added into the cup covered with the lid. When it reaches anappropriate brewing time, we will pour tea infusion from the Gai Wan, leavingthe tea leaves in the Gai Wan for the following infusions.

Method 1: Two hands handling.  We first slide the lid forward, letting asize of the lid lower than the other. Then, we hold the whole set right infront of the brewer with two hands, cramping the whole set of Gai Wan with boththumbs on the knob and all other fingers under the saucer. Turn the wristsinward gently, but with full confident, pouring tea from the side of lower lid. Hot vapour may rise from the higher lid side when tea is being poured. Care shouldbe taken to avoid the burn by the rising hot vapour. This handling method isrecommended for beginner since it can hold the Gai Wan firmly, pour tea easily,and safe from the burning of hot vapour.

วิธีที่ ๒คือ การรินด้วยมือเดียว ผลักฝาไปข้างหลังเล็กน้อยเช่นเดียวกับวิธีแรก การจับสามารถทำได้หลายวิธีดังรูปให้เลือกวิธีที่ถนัดที่สุด จับได้มั่นคง ไม่ถูกไอน้ำร้อนลวกหากจับไม่มั่นคงชามอาจจะไถลหลุดมือตกแตกและถูกชาลวกมือ

Method 2: Single hand handling. As theprevious method, we first slide the lid letting a slit for tea pouring. Withsingle hand, there are several ways to hold the Gai Wan set as shown in thephotos. Choose the one that you can hold the Gai Wan firmly and pour tea withthe most naturally comfort posture.

การเลือกชามฝา (ไก้หว่าน 蓋碗) Select a GAI WAN

การเลือกชามฝา (ไก้หว่าน 蓋碗) Select a GAI WAN

โดย จงรักษ์ กิตติวรการ (ตี่)

ชามฝา เป็นภาชนะที่ใช้ได้ทั้งชงชาแล้วดื่มชา โดยทั่วไปมักเป็นเครื่องกระเบื้อง มีส่วนประกอบ 3 ชิ้น คือ จานรอง, ถ้วย และฝา เหมาะสำหรับชงชาเขียว และชาอูหลงที่ขดเป็นก้อนเนื่องจากมีพื้นที่ให้ใบชาคลายตัวได้มาก  เวลาจะเลือกชามฝาไว้ใช้งานสักใบพอจะมีแนวทางในการเลือกดังนี้

1) ไม่แตกร้าว  เคาะดูจะมีเสียงกังวานใส เสียงไม่แตกพร่า

2) ทนความร้อนของน้ำเดือดได้ ชนิดที่เป็นเครื่องกระเบื้องมักจะไม่มีข้อกังวลเรื่องนี้ส่วนชนิดที่ทำจากแก้วต้องมั่นใจว่าเป็นแก้วชนิดทนความร้อน

3) เลือกขนาดที่เหมาะมือ ไม่ใหญ่เกินไปจนไม่สามารถถือได้

4) ตัวถ้วยควรตั้งได้มั่นคงบนจานไม่โยกคลอนจนล้มได้ง่าย

5) ชามฝาที่ใช้ง่าย คือ ตัวถ้วยจะเบี้ยวเล็กน้อยเมื่อปิดฝาลงตรงๆจะประกบกันไม่สนิท สามารถวางฝาได้เอียงๆดังภาพ ฝาด้านที่วางต่ำคือ ด้านที่เอาไว้รินน้ำชาออกจากถ้วย

6) ขอบถ้วยเรียบเสมอ  ไม่มีความคม มิฉะนั้นอาจจะบาดปากได้ขณะดื่ม

HOW TO SELECT A GAI WAN

GAI WAN, literary translated aslidded bowl, is a utensil of three pieces, saucer, cup and lid. It could bemade of glass and stone, but the most commonly found is ceramic. Gai wan can beused for both tea brewing and drinking cup. The following is an easy guidelinefor selection:

1) No fracture. To check if thereis a fracture, we softly nock the bowl with the knob of its lid. It shouldpronounce a clear metallic sound. A rough and coarse sound may indicatethe present of a fracture.

2) Heat resistant. The one thatmade of ceramic usually can resist to the boiling water. If you are looking fora glass gai wan, choose the borosilicate glass that can resist the heat, notsoda lime glass.

3) Proper size. The size shouldnot too large thus one can handle at ease.

4) Stability. The cup shouldfirmly stand on its saucer. Some model, through rare, the cup’s leg fit tightlyits saucer.

5) Function of imperfection. Acup of good function should not be perfectly round. It is rather oval shape.When the lid is put over the cup on the right perpendicular to the water level,the lid will not fit firmly on the cup but leave a small slit. On a more firmlystanding position, we slide the lid to one side letting one side of the lidlower than the other, as shown in the photo. We pour and drink the brewed teafrom the lower side.

6) Smooth rim. The rim of the cup should be smooth with no sharp edge.